حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

222

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

آران « 1 » : آن را آران بن قاسان بنا كرده است . انوشاباد « 2 » : اين ديه را از بهر آن بذين نام كردند ، كه يكى از أكاسره « 3 » بذان ناحيت بكذشت ، بچشمهء كه آنجاست فرود آمد ، آن چشمه و موضع را خوش يافت ، بفرمود تا بذانجا ديهء بنا نهادند ، و انوشاباد « 4 » نام كردند . فين « 5 » : آن را بشتاسف « 6 » بنا كرده ، در آن وقت كه با ارجاسف « 7 » - ملك ترك - كارزار كرد ،

--> ( 1 ) . از آباديهاى حومه شهر كاشان مىباشد كه امروزه تبديل به شهر شده است ، و در فاصله 25 كيلومترى شرق كاشان قرار دارد . و نام آن ، و نام روستاهاى تابعه آن به تفصيل در « كتابچه تفصيل احوالات دار المؤمنين كاشان » در ضمن كتاب « قم‌نامه : ص 296 » آمده است . ( 2 ) . اين روستا امروزه به نام ( نوش‌آباد ) معروف است ، و جزو توابع كاشان بشمار مىرود ، و نام آن و آباديهاى تابعه آن به تفصيل در « كتابچه تفصيل احوالات دار المؤمنين كاشان » در ضمن كتاب « قم‌نامه : ص 296 » آمده است . ( 3 ) . أكاسره : جمع كسرى ، معرّب خسرو . ( 4 ) . در ( فرهنگ پهلوى : ص 25 ) آمده است : انوشك an - os - ak : أنوشه ، جاويدان ، بىمرگ . بمعنى خوش و خرم و خوشحال باشد . ( 5 ) . از آباديهاى مشهور حومه كاشان مىباشد ، كه در شمال غربى شهر قرار دارد ، و از ديرباز قريهء فين و چشمه آن مورد توجه پادشاهان و امرا و مردم بوده است « بلدان الخلافة الشرقية : ص 244 ترجمه عربى » . در « كتابچه تفصيل احوالات دار المؤمنين كاشان » در ضمن كتاب « قم‌نامه : ص 282 » نام فين آمده است ، و آن را دو قريه دانسته كه از چشمه فين مشروب مىشوند ، ( و سلاطين صفويه در آنجا عمارت دلگشا و باغات باصفا ساخته‌اند ، و در كنار باغ آنجا خاقان خلد آشتيان فتحعلى شاه قاجار عمارتى سلطانى بنا كرده است كه خيلى تعريف دارد ) ، و در همين بنا ميرزا تقى خان امير كبير به قتل رسيد . ( 6 ) . احتمالا مقصود گشتاسب هخامنشى ، پدر داريوش هخامنشى است . ( 7 ) . ارجاسف : معرّب ارجاسب ، نام نبيرهء افراسياب است ، كه در توران پادشاهى كرد ، و در روئينه دژ مسكن داشت ، و چندين پسر گشتاسب كشته بود ، و سهراب پدر گشتاسب را كه ترك پادشاهى كرده در بلخ بعبادت مشغول بود بقتل در آورد . عاقبت اسفنديار بن گشتاسب روئينه دژ را گرفته ارجاسب را كشت ( لغت‌نامه دهخدا : ماده ارجاسف ) .